Ceramika dla początkujących – czego spodziewać się na pierwszych warsztatach?

Jak wyglądają pierwsze warsztaty ceramiczne?

Ceramika dla początkujących to praca z gliną ceramiczną utrwalaną w piecu, charakteryzująca się ręcznym formowaniem, kontrolowanym suszeniem i wypałem. Pierwsze spotkanie w pracowni ceramicznej trwa najczęściej 2-3 godziny, a jego rytm prowadzi od pokazu instruktora do oznaczenia pracy - zgodnie z edukacyjnymi materiałami Victoria and Albert Museum proces ceramiki obejmuje formowanie, suszenie i wypał.

Nie trzeba przychodzić z teczką pełną szkiców ani z przekonaniem, że „nie ma się zdolności”. W glinie liczy się uważność dłoni, nie perfekcyjna kreska. Instruktor pokazuje ruch, uczestniczka powtarza go we własnym tempie, poprawia proporcje i uczy się, że lekko krzywa miseczka może mieć więcej charakteru niż idealny przedmiot z sieciówki.

Od czego zaczyna się spotkanie w pracowni?

Pierwszy krok to zwykle 10-20-minutowy instruktaż: poznajesz glinę kamionkową, stanowisko, narzędzia oraz projekt możliwy do ukończenia w czasie zajęć. Potem instruktorka lub instruktor pokazuje technikę, a dopiero później oddaje miejsce przy stole.

Z moich obserwacji podczas warsztatów wynika, że najspokojniej pracują osoby, które wybierają jedną prostą formę zamiast próbować w trzy godziny stworzyć serwis dla ośmiu osób. Glina lubi decyzje proste i stabilne.

1. Instruktor przedstawia właściwości wilgotnej gliny ceramicznej i pokazuje, jak zabezpieczyć ją przed zbyt szybkim wysychaniem.
2. Uczestniczka wybiera projekt, najczęściej miseczkę, podstawkę, mały kubek bez ucha albo dekoracyjny talerzyk.
3. Pracownia zapewnia podstawowe narzędzia, takie jak żeberko, drucik do odcinania gliny, gąbka i drewniany patyczek.
4. Instruktor sprawdza grubość ścianek, ponieważ zbyt cienkie elementy łatwiej odkształcają się podczas suszenia.
5. Gotowa praca otrzymuje podpis lub numer, aby po wypale trafiła do właściwej osoby.
6. Na końcu uczestniczka myje narzędzia i czyści blat metodą ograniczającą unoszenie suchego pyłu.

„Parafraza: ceramika łączy materiały, techniki formowania i wypał, który zamienia wysuszoną glinę w trwały materiał.” — Victoria and Albert Museum, An introduction to ceramics, 2024

Czy trzeba umieć rysować lub lepić?

Nie, doświadczenie plastyczne nie jest potrzebne, ponieważ pierwsze warsztaty opierają się na pokazie, prostym projekcie i bieżącej korekcie instruktora. Koło garncarskie oraz lepienie z gliny wymagają wprawy, ale nie egzaminują z talentu.

W pracowni najpierw uczysz się nacisku dłoni, wilgotności materiału i cierpliwości. To bardziej choreografia niż konkurs. Jeśli forma lekko się zapadnie, można ją często poprawić; jeśli nie - zaczynasz ponownie z małą porcją gliny. Bez dramatu.

• Glina kamionkowa daje się formować wolniej niż masa samoutwardzalna, ponieważ pozostaje plastyczna, dopóki nie wyschnie.
• Prosty projekt z szeroką podstawą zmniejsza ryzyko przewrócenia się naczynia podczas pracy.
• Łączenia powinny być grubsze i krótsze na pierwszych zajęciach, bo długie, cienkie detale łatwo pękają.
• Instruktor zwykle pomaga poprawić spód naczynia, który powinien być równy i wystarczająco gruby.
• Praca ręczna pozwala skorygować asymetrię palcami, gąbką albo drewnianym narzędziem.

Pierwsze warsztaty ceramiczne nie wymagają talentu plastycznego - wymagają projektu dopasowanego do 2-3 godzin pracy i instruktora, który umie zatrzymać ambicję we właściwym momencie.

Co zabrać na zajęcia z ceramiki?

Na warsztaty garncarskie zwykle wystarczą wygodne ubrania, związane włosy i krótkie paznokcie; glinę, podstawowe narzędzia oraz fartuch zapewnia wiele pracowni, lecz trzeba potwierdzić to w regulaminie konkretnego miejsca. Health and Safety Executive zwraca uwagę, że suche pyły zawierające krzemionkę wymagają ograniczania narażenia, dlatego pracownia powinna utrzymywać porządek bez wzbijania pyłu.

Jak się ubrać, żeby skupić się na pracy?

Najlepiej załóż bawełnianą koszulę, T-shirt lub spodnie, których nie szkoda lekko pobrudzić, bo wilgotna glina potrafi zostawić ślad na mankiecie. Wygoda wygrywa tu z modą, choć piękny fartuch z lnu nadal może wyglądać bardzo redakcyjnie.

Przed rozpoczęciem pracy zdejmuję pierścionki i bransoletki - glina wchodzi w zakamarki biżuterii, a mycie jej później odbiera całą przyjemność. Długie włosy warto spiąć, zwłaszcza przy kole garncarskim, gdzie dłonie muszą zostać wolne i czyste.

• Krótko obcięte paznokcie ułatwiają wygładzanie wnętrza miseczki i nie zostawiają głębokich śladów w wilgotnej glinie.
• Wygodne buty z płaską podeszwą pomagają stabilnie pracować przy stole oraz przy kole garncarskim.
• Fartuch chroni odzież, ale warto sprawdzić wcześniej, czy pracownia ceramiczna go wypożycza.
• Butelka wody przydaje się podczas dłuższych zajęć, choć nie należy stawiać jej blisko otwartej gliny i szkliw.
• Telefon może posłużyć do zrobienia zdjęcia podpisanej pracy, co ułatwia jej odbiór po wypale.

Czy trzeba kupować własne narzędzia i glinę?

Nie, na jednorazowych zajęciach własna glina i narzędzia najczęściej nie są potrzebne, ale oferta powinna jasno wskazywać limit materiału, wypał i szkliwienie ceramiki. Własny zestaw ma sens dopiero wtedy, gdy kurs ceramiki staje się regularnym rytuałem.

Przed rezerwacją dopytaj o dostępność dla dzieci, możliwość pracy przy ograniczonej sprawności dłoni oraz zasady dotyczące alergii. Nie każda przestrzeń ma identyczne warunki, a dobra pracownia odpowiada na takie pytania rzeczowo, bez przewracania oczami.

„Parafraza: przy pracy z pyłem zawierającym respirabilną krzemionkę należy stosować rozwiązania ograniczające jego unoszenie i narażenie.” — Health and Safety Executive, Respirable crystalline silica guidance, 2024

Jakie techniki poznaje się na początku?

Podstawowe techniki formowania gliny to metoda szczypankowa, wałeczkowa i praca z płata; każda pozwala stworzyć naczynie bez użycia koła garncarskiego. Ceramic Arts Network oraz The American Ceramic Society opisują lepienie ręczne jako fundament nauki, ponieważ uczy grubości ścianek, łączenia elementów i kontroli wilgotności materiału.

Jak działa metoda szczypankowa, wałeczki i płaty?

Najpierw wybierz jedną z trzech metod i wykonaj prostą formę: szczypanką zrobisz małą miseczkę, wałeczkami - wyższy wazon, a z płata - podstawkę lub kubek o geometrycznym kształcie. Każda technika uczy innego rodzaju precyzji.

Metoda szczypankowa zaczyna się od kuli gliny, w której kciuk tworzy zagłębienie. Wałeczki układa się warstwami, a płaty rozwałkowuje na podobną grubość i wycina według szablonu. To trzy drogi do ceramika handmade, nie trzy poziomy prestiżu.

• Metoda szczypankowa pozwala szybko poczuć grubość gliny, dlatego dobrze sprawdza się przy pierwszej miseczce.
• Wałeczki budują wysokość formy, ale każde połączenie wymaga dokładnego wygładzenia od środka i z zewnątrz.
• Płat gliny powinien mieć równą grubość, aby podstawka lub talerzyk schły możliwie równomiernie.
• Zarysowanie powierzchni tworzy chropowatość, która wzmacnia późniejsze łączenie elementów.
• Szlik, czyli płynna glina, pomaga skleić zarysowane i zwilżone fragmenty, na przykład ucho kubka ze ścianką.

Lepienie ręczne czy koło garncarskie - co jest łatwiejsze?

Lepienie ręczne jest łatwiejsze na pierwszych zajęciach, ponieważ nie wymaga opanowania centrowania gliny na wirującym kole garncarskim. Koło daje satysfakcję niemal filmową, lecz pierwsza próba częściej kończy się czarką niż smukłym wazonem.

Nie oznacza to, że trzeba odkładać koło na później. Jeśli pracownia oferuje warsztat „pierwsze koło”, instruktorka zwykle porcjuje glinę, ustawia tempo i prowadzi dłonie przez kluczowy moment centrowania. Zostaw jednak miejsce na niedoskonałość - ona jest częścią nauki.

1. Odetnij porcję gliny i dokładnie ją wygnieć, aby materiał miał równą wilgotność.
2. Ustaw łokcie stabilnie przy ciele, ponieważ przy kole garncarskim to one pomagają utrzymać nacisk dłoni.
3. Centruj glinę powolnym, stałym ruchem, zamiast poprawiać jej kształt co sekundę.
4. Otwieraj środek kciukami stopniowo, zostawiając dno grubsze niż ścianki.
5. Podnoś ścianki w kilku spokojnych przejściach, używając obu dłoni jednocześnie.

Co można wykonać podczas pierwszych zajęć?

Na pierwszych zajęciach realnie powstają mała miseczka, podstawka pod biżuterię, czarka, kubek formowany ręcznie albo niewielka rzeźba - nie pełny zestaw naczyń z gliny. Najbezpieczniejszy projekt ma szeroką podstawę, ścianki o podobnej grubości i najwyżej jeden prosty element dekoracyjny.

Jak wybrać projekt, który ma szansę przetrwać?

Wybierz formę o średnicy około 10-15 cm i ogranicz dodatki do jednego ucha, odcisku rośliny albo prostego reliefu. Taki projekt daje czas na naukę techniki, dekorowanie i poprawienie drobnych błędów przed końcem zajęć.

Najbardziej lubię na początek podstawkę na pierścionki - jest mała, użytkowa i od razu wnosi do domu odrobinę osobistego rytuału. Miseczka na oliwki albo czarka na matchę też brzmią skromnie, ale po szkliwieniu potrafią wyglądać jak znalezisko z niszowego concept store’u.

• Podstawka pod biżuterię wymaga płata gliny i prostego podwinięcia brzegów, więc pozwala ćwiczyć równą grubość materiału.
• Mała miseczka metodą szczypankową pomaga zrozumieć, jak palce wpływają na kształt i grubość ścianek.
• Kubek bez ucha jest prostszy niż klasyczny kubek, ponieważ nie zawiera dodatkowego łączenia podatnego na pękanie.
• Osłonka na sukulent powinna mieć otwór odpływowy tylko wtedy, gdy instruktorka potwierdzi możliwość jego wykonania.
• Mała rzeźba zwierzęca dobrze znosi początkującą ekspresję, ale jej wystające elementy muszą pozostać krótkie i solidne.

Jak łączyć elementy gliny, żeby nie odpadły?

Połącz elementy w trzech krokach: zarysuj obie powierzchnie, zwilż je wodą lub szlikiem, a następnie mocno dociśnij i wygładź miejsce styku. Samo przyklejenie ucha do kubka bez przygotowania powierzchni zwykle nie wystarcza.

Przy dekorowaniu nie przesadzaj z wodą. Zbyt mokra glina traci stabilność, a zbyt sucha zaczyna pękać przy wyginaniu. Właśnie w tej równowadze kryje się urok pracy ręcznej - materiał stawia granice, ale robi to bardzo elegancko.

1. Zarysuj obie łączone powierzchnie patyczkiem, tworząc drobne rowki zwiększające przyczepność.
2. Zwilż rowki minimalną ilością wody albo szliku, aby glina połączyła się bez rozmiękczenia całej formy.
3. Dociśnij element przez kilka sekund, kontrolując jego ustawienie z różnych stron.
4. Dodaj cienki wałeczek gliny przy większym łączeniu, jeśli instruktor zaleci dodatkowe wzmocnienie.
5. Wygładź styk wilgotnym palcem lub gąbką, nie deformując sąsiedniej ścianki.

Dlaczego gotową pracę odbiera się później?

Gotową ceramikę odbiera się później, ponieważ świeżo uformowana glina musi wyschnąć, przejść pierwszy wypał, czasem szkliwienie ceramiczne, a następnie wypał końcowy. Victoria and Albert Museum opisuje wypał jako etap utrwalający wysuszoną glinę; termin odbioru zależy od harmonogramu pieca danej pracowni i zwykle wynosi co najmniej kilka tygodni.

Co dzieje się z pracą po wyjściu z pracowni?

Najpierw praca schnie powoli, potem trafia na wypał biskwitowy, a następnie - jeśli warsztat to obejmuje - otrzymuje szkliwo ceramiczne i drugi wypał. Każdy etap ma własne tempo, którego nie da się przyspieszyć suszarką ani entuzjazmem.

Glina podczas suszenia i wypału naturalnie się kurczy. Różna grubość ścianek, zamknięte pęcherzyki powietrza albo niedosuszenie mogą zwiększyć ryzyko pęknięcia. To nie jest osobista porażka autorki - to fizyka materiału.

• Powolne suszenie zmniejsza naprężenia, które powstają, gdy cienki fragment schnie szybciej niż grubsza podstawa.
• Wypał biskwitowy utwardza pracę przed szkliwieniem, ale nie daje jeszcze finalnego koloru ani połysku.
• Szkliwo ceramiczne może po wypale zmienić odcień, dlatego próbki na półce pracowni są cenniejsze niż wyobraźnia.
• Drugi wypał stapia szkliwo z powierzchnią naczynia zgodnie z temperaturą przewidzianą dla użytych materiałów.
• Podpis lub numer na spodzie pracy oraz zdjęcie wykonane po zajęciach ułatwiają odbiór gotowego przedmiotu.

Czy naczynie z warsztatów można myć w zmywarce?

To zależy od rodzaju gliny, szkliwa i temperatury wypału, dlatego odpowiedź powinna potwierdzić konkretna pracownia. Nie zakładaj automatycznie, że każde szkliwo i każde naczynie nadają się do kontaktu z żywnością albo do mycia w zmywarce.

Jeśli planujesz używać miseczki do jedzenia, zapytaj wprost o przeznaczenie materiałów oraz instrukcję pielęgnacji. Dotyczy to zwłaszcza prac z dekoracją, metalicznym szkliwem lub powierzchnią celowo pozostawioną matową i chropowatą.

1. Sprawdź u instruktora, czy użyte szkliwo jest przeznaczone do kontaktu z żywnością.
2. Zapytaj, czy pracownia rekomenduje zmywarkę dla konkretnego rodzaju wypału.
3. Unikaj gwałtownych zmian temperatury, na przykład przelewania wrzątkiem bardzo zimnego naczynia.
4. Kontroluj ewentualne pęknięcia szkliwa przed użyciem naczynia do jedzenia lub picia.

Praca ceramiczna dojrzewa poza oczami uczestniczki: od wilgotnej gliny do gotowego przedmiotu prowadzą ją suszenie, co najmniej jeden wypał i decyzje pracowni dotyczące szkliwa.

Ile kosztują warsztaty ceramiczne?

Warsztaty ceramiczne kosztują zależnie od miasta, długości spotkania, liczebności grupy oraz tego, czy cena obejmuje glinę, szkliwa i wypały; przed publikacją lub rezerwacją trzeba sprawdzić aktualny cennik lokalnej pracowni. Najuczciwsza oferta dla początkujących podaje czas zajęć, zakres materiałów i termin odbioru bez drobnego druku.

Co powinno być w cenie jednorazowych zajęć?

W cenie powinny znaleźć się przede wszystkim porcja gliny, dostęp do narzędzi, opieka instruktora oraz informacja o wypale; szkliwienie i wysyłka bywają rozliczane osobno. Zapytaj o to przed wpłatą, nie przy odbiorze gotowej pracy.

Porównując oferty, nie patrzę wyłącznie na kwotę. Mniej liczna grupa potrafi dać więcej niż efektowna fotografia wnętrza, jeśli instruktorka ma czas podejść do każdego stanowiska. Ceramika jest pięknie niecierpliwa - potrzebuje obecności drugiego człowieka.

• Cennik lokalnej pracowni powinien wskazywać, czy jedna cena obejmuje zarówno pierwszy, jak i końcowy wypał ceramiki.
• Limit gliny ma znaczenie, gdy uczestniczka planuje wykonać większą formę lub kilka małych obiektów.
• Dodatkowe szkliwienie może wymagać osobnego spotkania, dlatego termin tej usługi warto ustalić przed rezerwacją.
• Wysyłka gotowej pracy bywa płatna osobno, ponieważ ceramika wymaga starannego zabezpieczenia w transporcie.
• Regulamin powinien określać, jak długo pracownia przechowuje nieodebrane naczynia z gliny.

Jak wybrać pracownię dla początkujących?

Wybierz pracownię, która jasno opisuje poziom zajęć, wielkość grupy, zakres ceny i proces odbioru, a nie tylko pokazuje efektowne zdjęcia gotowych naczyń. Dobra pierwsza lekcja zostawia miejsce na pytania, poprawki i tempo osoby początkującej.

Zapytaj, czy możesz zacząć od lepienia ręcznego, a nie od koła. Sprawdź też, czy warsztat ma charakter jednorazowy czy stanowi pierwszy moduł kursu. Jeśli po spotkaniu zapragniesz wrócić, zajrzyj też do naszego tekstu o kreatywnym hobby dla dorosłych albo zaplanuj pomysł na wieczór z przyjaciółką przy jednym stole z gliną.

1. Sprawdź, czy opis zajęć używa słów „dla początkujących” i wyjaśnia, jaką technikę poznasz podczas spotkania.
2. Zapytaj o maksymalną liczbę osób w grupie, ponieważ mniejsza grupa zwykle oznacza więcej korekty przy stanowisku.
3. Potwierdź, czy cena obejmuje glinę kamionkową, szkliwo ceramiczne i wypał ceramiki.
4. Ustal przewidywany termin odbioru, pamiętając, że zależy on od suszenia i grafiku pieca.
5. Przeczytaj zasady odwołania rezerwacji oraz dostępność miejsca, jeśli przychodzisz z dzieckiem lub masz szczególne potrzeby.

Czy ceramika może zostać hobby na dłużej?

Tak, ceramika może zostać hobby na dłużej, jeśli po pierwszych zajęciach bardziej niż efekt zachwyci cię sam rytm pracy: glina, woda, dłonie i chwila bez ekranu. Koło garncarskie, glina kamionkowa i szkliwo ceramiczne otwierają wiele kierunków nauki, ale nie musisz wybierać ich wszystkich od razu.

Kiedy warto zapisać się na kurs ceramiki?

Zapisz się na kurs po 1-2 spotkaniach próbnych, gdy chcesz powtarzać techniki i widzisz, że sama jedna miseczka przestała ci wystarczać. Regularność pozwala zrozumieć suszenie, skurcz gliny i szkliwienie lepiej niż pojedynczy, bardzo fotogeniczny wieczór.

To hobby ma w sobie przyjemną materialność. Nie obiecuje terapii ani nie zastępuje wsparcia psychologicznego, ale może dać odpoczynek od pośpiechu i satysfakcję z rzeczy wykonanej własnymi rękami. Jeśli szukasz innego twórczego początku, zobacz także jak zacząć malować akwarelami.

• Regularny kurs ceramiki daje możliwość obserwowania własnych prac od mokrej gliny aż po końcowe szkliwienie.
• Praca na kole garncarskim rozwija pamięć ruchu, dlatego krótkie, powtarzalne sesje są skuteczniejsze niż pojedynczy maraton.
• Lepienie ręczne pozwala projektować naczynia z gliny i dekoracyjne obiekty bez inwestowania we własne koło.
• Notatnik ze szkliwami pomaga zapamiętać połączenia kolorów, ponieważ odcień przed wypałem często różni się od finalnego.
• Własna półka z pierwszymi pracami przypomina, że rozwój w ceramice nie polega na ukrywaniu niedoskonałości, lecz na rozumieniu ich przyczyn.

Jak utrzymać przyjemność z nauki bez presji?

Zaplanuj jeden cel na każde spotkanie: równe dno, mocniejsze ucho, spokojniejsze centrowanie albo świadome użycie jednego szkliwa. Małe cele sprawiają, że kreatywne hobby nie zamienia się w kolejną listę zadań do odhaczenia.

Najładniejsze naczynia nie zawsze powstają wtedy, gdy próbujemy zaimponować. Czasem zaczynają się od lekko nierównego brzegu, który po wypale okazuje się dokładnie tym detalem, dla którego sięgasz po kubek każdego poranka.

1. Wybierz jedną technikę na kilka spotkań, aby dłonie mogły zapamiętać ruch zamiast stale zaczynać od zera.
2. Zapisuj rodzaj gliny i szkliwa przy każdej pracy, ponieważ te dane ułatwiają późniejsze porównania.
3. Fotografuj prace przed oddaniem do pieca i po odbiorze, aby obserwować zmianę formy oraz koloru.
4. Nie oceniaj pierwszych obiektów wyłącznie przez pryzmat symetrii, bo funkcjonalność i trwałość są równie ważne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy na warsztaty ceramiczne trzeba przynieść własną glinę?

Najczęściej nie, ponieważ glina i podstawowe narzędzia są wliczone w ofertę warsztatu. Przed rezerwacją sprawdź jednak limit materiału oraz to, czy cena obejmuje wypał i szkliwienie. Przy większym projekcie pracownia może naliczyć dopłatę.

Czy długie paznokcie przeszkadzają w lepieniu?

Tak, długie paznokcie mogą zostawiać ślady w glinie i utrudniać wygładzanie wnętrza naczynia. Nie zawsze trzeba je radykalnie skracać, ale przy kole garncarskim krótsze paznokcie wyraźnie ułatwiają pracę. Warto też zdjąć pierścionki przed zajęciami.

Czy pierwsze zajęcia odbywają się na kole?

Nie, wiele pracowni zaczyna od lepienia ręcznego, ponieważ pozwala ono spokojnie poznać materiał. Koło garncarskie wymaga nauki centrowania, dlatego część miejsc oferuje osobny warsztat wprowadzający. Oba warianty są dobre, jeśli opis zajęć odpowiada twojemu poziomowi.

Po jakim czasie odbiera się gotową pracę?

Najczęściej po kilku tygodniach, lecz dokładny termin zależy od suszenia, grafiku pieca i liczby wypałów. Praca nie powinna trafić do pieca wilgotna, dlatego pracownia nie może obiecać identycznego czasu w każdej sytuacji. Termin odbioru ustal przed zakupem warsztatu.

Czy ceramika z warsztatów nadaje się do jedzenia?

To zależy od zastosowanej gliny, szkliwa i temperatury wypału. Instruktor powinien potwierdzić, czy konkretne materiały są przeznaczone do kontaktu z żywnością oraz jak pielęgnować gotowe naczynie. Nie zakładaj tego automatycznie na podstawie samego wyglądu pracy.

Czy praca ceramiczna zawsze przetrwa wypał?

Nie, pęknięcia lub odkształcenia mogą pojawić się podczas suszenia i wypalania, zwłaszcza przy nierównej grubości ścianek lub słabych łączeniach. Dobra pracownia wyjaśnia to przed zajęciami i pomaga ograniczyć ryzyko techniczne. Taka nieprzewidywalność jest wpisana w pracę z gliną.

Czy warsztaty ceramiczne są dobrym pomysłem na spotkanie z przyjaciółką?

Tak, jeśli obie lubicie spokojniejsze formy spędzania czasu i nie oczekujecie natychmiastowego efektu do zabrania do domu. Wspólne lepienie daje temat do rozmowy, ale wymaga też odrobiny skupienia. Najlepiej wybrać warsztat jednorazowy z jasno opisanym czasem trwania.

Źródła i literatura

1. Victoria and Albert Museum, An introduction to ceramics, 2024 - materiały edukacyjne dotyczące technik ceramiki, formowania i wypału.
2. Health and Safety Executive, Respirable crystalline silica guidance, 2024 - wytyczne dotyczące ograniczania narażenia na pyły zawierające respirabilną krzemionkę.
3. The American Ceramic Society / Ceramic Arts Network, materiały dla osób początkujących dotyczące technik handbuilding i pracy z gliną.
4. Cenniki i regulaminy lokalnych pracowni ceramicznych - źródło aktualnych informacji o cenach, czasie zajęć, wypałach oraz odbiorze prac; dane wymagają sprawdzenia bezpośrednio przed rezerwacją.

Marlena Zdunek

Marlena Zdunek od kilkunastu lat pisze o kobietach, kulturze i dobrostanie. Zaczynała w prasie kobiecej, prowadziła działy lifestyle i urody, dziś kieruje redakcją LifeFestival. Wierzy, że dobry tekst zawsze ma autora, źródło i sens - i że o rzeczach lekkich można pisać poważnie, a o poważnych z lekkością. Prywatnie miłośniczka kina, numerologii i długich rozmów przy herbacie.